Treści zawarte w tym artykule mają charakter informacyjny. Przed zakupem pszczół i założeniem pasieki warto skonsultować się z lokalnym związkiem pszczelarskim lub doświadczonym pszczelarzem.

Pszczoła miodna zbierająca nektar z kwiatu

Wybór rasy pszczoły

W Polsce pszczelarze najczęściej hodują pszczołę miodną (Apis mellifera), a konkretnie jej lokalne podgatunki i mieszańce. Najpowszechniejsza jest pszczoła Krainka (A. m. carnica), ceniona za łagodność i zdolność do szybkiego wiosennego rozwoju. Pszczoła Buckfast, wyprowadzona przez brata Adama w angielskim opactwie Buckfast, zyskała popularność ze względu na odporność na choroby i spokojne zachowanie podczas przeglądu.

Wybór rasy powinien uwzględniać klimat regionu, dostępne pożytki i doświadczenie pszczelarza. Rasy agresywniejsze, jak pszczoła Ligustica w nieodpowiednich warunkach, mogą sprawiać trudności osobom zaczynającym hodowlę.

Polski Związek Pszczelarski (pzpasiek.pl) prowadzi listy regionalnych stowarzyszeń, gdzie możliwy jest zakup rodzin pszczelich od lokalnych hodowców.

Zakup pierwszej rodziny pszczelej

Rodzinę pszczelą można nabyć jako odkład — nową rodzinę wydzieloną z istniejącej pasieki — lub jako pełną rodzinę zimową. Odkłady są tańsze, ale wymagają więcej uwagi w pierwszym sezonie. Zakup od miejscowych pszczelarzy zmniejsza ryzyko stresu transportowego i chorób introdukowanych z odległych regionów.

Warto zwrócić uwagę na dokumentację zdrowotną pasieki sprzedawcy. W Polsce weterynaryjne badanie na obecność Varroa destructor jest obowiązkowe przy obrocie rodzinami pszczelimi. Wymóg ten reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Co wchodzi w skład podstawowego zestawu startowego

  • Ul z ramkami — typ dostosowany do preferowanego systemu hodowli
  • Kombinezon ochronny z kapeluszem lub hełmem z siatką
  • Podkurzacz i paliwo (sucha kora, trociny, pellet drzewny)
  • Dłuto pasieczne do rozrywania propolis
  • Szczotka do strącania pszczół z plastrów
  • Ramki z węzą

Sezonowy rytm pasieki

Polska pora roku wyraźnie dzieli prace pasieczne na cztery etapy.

Zima (grudzień–luty)

Rodzina zimuje w skupisku — kłębie — i żyje z zapasów zebranych latem. Pszczelarz w tym czasie zajmuje się przeglądem sprzętu, przygotowaniem ramek i planowaniem sezonu.

Wiosna (marzec–maj)

Matka wznawia czerwienie gdy temperatura w ulu przekroczy ok. 15°C. Pierwsze przeglądy wiosenne pozwalają ocenić stan rodziny, ilość zapasów i obecność matki. Niedobory pokarmu uzupełnia się syropem cukrowym lub ciałem cukrowym.

Lato (czerwiec–sierpień)

Szczyt aktywności. Rodziny intensywnie zbierają nektar z dostępnych pożytków — rzepak, lipy, facelia, koniczyna. W tym okresie przeprowadza się miodobranie i zwalcza ewentualne rójki.

Jesień (wrzesień–listopad)

Pasieka przygotowuje się do zimy. Pszczelarz uzupełnia zapasy podając syrop inwertowany, zakłada wylotki zimowe i przeprowadza leczenie przeciwko warrozie. Wybór terminu i metody leczenia należy do kluczowych decyzji w tym sezonie.

Choroby i zagrożenia

Największym zagrożeniem dla polskich pasiek jest roztocze Varroa destructor, pasożyt atakujący czerw i dorosłe pszczoły. Regularne leczenie kwasem szczawiowym lub amitrazem jest konieczne. Inne choroby wymagające uwagi to zgnilec amerykański (Paenibacillus larvae) — choroba podlegająca obowiązkowej rejestracji weterynaryjnej — oraz nosema.

Informacje o aktualnych przepisach dotyczących leczenia pszczół i rejestracji pasieki dostępne są na stronie Głównego Inspektoratu Weterynarii.

Rejestracja pasieki

Każda pasieka w Polsce podlega obowiązkowej rejestracji w powiatowym inspektoracie weterynarii lub w agencji ARiMR (Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa). Rejestracja jest bezpłatna i pozwala na korzystanie z programów pomocowych dla pszczelarzy, w tym wsparcia na zakup leków i sprzętu w ramach krajowego programu wsparcia pszczelarstwa.

Gdzie szukać dalszej wiedzy